جرم گیری و بروساژ

بلافاصله بعد از زدن مسواک و خوردن مواد غذایی، لایه ای نازک و چسبنده بر روی دندان‌ها و ترمیم‌ها و پروتزها تشکیل می‌شود.این لایه ابتدا بی‌رنگ بوده و شامل میکروب‌های بیماری‌زا و غیر بیماری‌زا که همیشه در دهان وجود دارند می‌باشد. به دو ناحیه بالا و زیر لثه تقسیم می گردند و به‌سرعت تبدیل به کلونی یا توده می‌شوند. در صورت پاک نکردن توسط مسواک، این پلاک ضخیم‌تر شده و به‌رنگ سفید یا شیری درمی‌آید و چسبندگی آن با دندان‌ها و لثه مجاورش بیشتر می‌شود. رنگ مواد خوراکی مختلف نیز به آن اضافه می‌گردد.این اتفاقات در چند ساعت رخ می‎دهد. قوام پلاک شل و گِل مانند است و با مسواک قابل برداشتن می‌باشد. بعد از گذشتن چند ساعت الی چند روز، درصورت تمیز نشدن به مقدار کافی،  پلاک دندانی تبدیل به جرم یا رسوب می‌گردد.

جرم ها بصورت رنگی و سنگی هستند.جرم‌های رنگی به علت مواد خوراکی و نوشیدنی‌های رنگی مختلف از جمله چای و قهوه و نوشابه و استعمال دخانیات تشکیل می‌گردد.جرم‌های سنگی، به علت عدم رعایت بهداشت صحیح و برنداشتن پلاک دندانی تشکیل می گردد که نتیجه چسبیدن وتجمع میکروب‌ها و مواد سمی آن‌ها ، به ذرات ریز غذایی و رسوبات بزاق است و مرتب به ضخامت و وسعتشان اضافه می‌گردد. به همین ترتیب باکتری‌های بیشتری که بیماری‌زا هستند به این مجموعه اضافه می‌شود. ترشح زیاد بزاق در بعضی افراد، سبب تجمع سریع‌تر و بیشتر جرم می‌گردد. جرم را نمی‌توان با مسواک و نخ دندان و دهانشویه برداشت و باید توسط دندانپزشک برداشته شود.

N

عوارض جرم دندان

با اضافه شدن جرم‌های سنگی و رنگی، علاوه بر ظاهر نازیبای آن‌ها، عوارضشان شروع می‌گردد. ابتدا ایجاد التهاب و پررنگی در لثه اطراف خود می‌کنند. بوی ناخوشایند جرم‌ها دراین مرحله شروع می‌شود. هم خود توده جرم و هم میکروب‌ها و مواد مضر داخل جرم ، باعث بروز التهاب و خونریزی مختصر در لثه ها می‌گردد که حتی با مسواک زدن و خوردن بعضی غذاها، این خونریزی مشخص می‌شود.جرم‌ها علاوه بر روی دندان و لثه اطراف، در زیر لثه نیز تشکیل گردیده که دیده نمی‌شوند. این مرحله به اسم “ژنژیویت ” معروف است و با انجام جرم گیری و رعایت صحیح بهداشت دهان قابل برگشت می‌باشد. معمولا تا این مرحله درد وجود ندارد و یا مختصر است که همین قضیه باعث عدم توجه و مراجعه نکردن برای درمان است.

به تدریج و در صورت برنداشتن این جرم‌ها و عدم رعایت بهداشت، التهاب به عفونت تبدیل شده و لثه ها و استخوان اطراف دندان‌ها شروع به عقب نشینی یا ” تحلیل ” می‌کنند و در نهایت حاصل این جرم‌ها، بوی بسیار بد دهان همراه با شروع لقی دندان‌ها است. درجات مختلفی از عفونت و ترشح مواد عفونی از زیر لثه ها قابل مشاهده است. این مرحله تحت عنوان ” پریودنتیت” نامگذاری می‌گردد که برای درمان نیاز به کورتاژ و درجات مختلفی از جراحی های لثه هستیم. متاسفانه لثه و استخوان تحلیل رفته، حتی با انجام جراحی و پیوند های مختلف قابل برگشت به حالت اولیه نیست و در نهایت با ادامه این وضعیت، لقی شدید دندانها را به دنبال دارد. در این مرحله درد کم تا زیادایجاد شده است که به علت عفونت لثه و لقی دندان‌ها می‌باشد و نواحی وسیع‌تری از لثه ها و دندان‌ها را درگیر نموده است. در واقع جرم پیرامون دندانها تشکیل می‌شود ولی صدمه اصلی به بافت نگهدارنده دندان که شامل لثه و استخوانها می‌باشد ، ایجاد می‌گردد۰ در نهایت بیماری شدید لثه به ازدست دادن تعدادی و تمامی دندان‌ها می انجامد. جرم‌ها علاوه بر لثه و استخوان، به دندان‌ها نیز صدمه زده و به علت تجمع مقادیر شدیدی از میکروب‌ها و مواد حاصل از فعالیت آن‌ها، سبب پوسیگی در دندان‌ها می‌شوند.

N

جرم گیری دندان چگونه انجام می شود؟

عموما توسط دستگاه اولتراسونیک جرم‌ها به قطعات کوچکتر شکسته شده و با کمک مایع شستشو از روی دندان‌ها حذف می‌گردد. این دستگاه دارای قلم‌های فلزی و قابل استریل است که با ایجاد لرزش عمل جرم گیری را تسهیل می‌بخشد.سپس توسط قلم‌های دستی تخصصی تحت عنوان ” کورت ” و “اسکِیلر” و “گرِیسی”  و بدون دستگاه ، بقایای جرم‌ها و نواحی زیر لثه بطور کامل تمیز می‌گردد. از این قلم‌ها در کورتاژ و جراحی‌های تخصصی لثه به بهترین نحو ممکن ، استفاده می‌شود. به طور کلی تمام ابزارهای اولتراسونیک و دستی، به شکلی طراحی و ساخته شده اند که نمی‌توانند به بافت سالم دندان ، آسیبی وارد کنند. پس جای هیچگونه نگرانی نیست. جرم گیری برای تمام سطوح دندانی بالا و زیر لثه انجام می‌گیرد. درواقع جرم‌های زیر لثه که برداشتنشان سخت‌تر است، تاثیر مهم‌تری در ایجاد بیماری‌های لثه و استخوان (پریودنتال) دارند. زیرا کمتر دیده شده و گاها مورد توجه قرار نمی‌گیرند.

بروساز و پالیش و پروفیجت

برای برداشتن جرم‌های رنگی، پس از سست کردن و برداشتن حجم اصلی آنها، از خمیر مخصوص و برسهای خاصی که بدین منظور ساخته شده اند، استفاده می‌گردد.این عمل تحت عنوان ” بروساژ ” یا “پالیش” نامگذاری شده است. پروفیجت شامل استفاده از دستگاه و تکنیک خاصی است که در کنار بروساژ و پولیش، علاوه بر برداشتن لکه های رنگی ظریف و بازگرداندن رنگ طبیعی دندان، باعث صاف و صیقلی شدن سطوح مختلف دندان شده و کمکی شایان توجه در کم شدن تجمع سریع و مجدد جرم‌ها می‌کند. درخشندگی دندانها بعد از جرم گیری و بروساژ، تاثیر قابل توجهی در لبخند زیبا و روحیه انسان دارد.

پروفیلاکسی

بطور کلی برطرف کردن تارتار و کلکولوس (که معانی دیگری برای انواع جرم می‌باشند) و جلوگیری و پیشگیری از انواع بیماری‌های لثه یا پریودنتال  (که شامل استفاده از انواع تجهیزات اولتراسونیک و بروساژ و پالیشینگ و پروفی جت است)، تحت عنوان پروفیلاکسی نامگذاری می‌گردد.البته پروفیلاکسی کاربرد دیگری در دندانپزشکی دارد که برای جلوگیری از اندوکاردیت قلبی در افراد خاص است و توسط تجویز دارو انجام می‌شود.

N

عوارض جرم گیری دندان چیست؟

بر خلاف تصور، جرم گیری نه تنها باعث صدمه به دندان‌ها نمی شود بلکه دقیقا برعکس عمل کرده و سبب بازگشت لثه ملتهب و خونریزی دهنده به وضعیت سالم خود شده و استحکام دندانها را تقویت می‌کند. بوی نامطبوع دهان را برطرف کرده و سبب کنترل عفونت و عدم انتشار بیشتر آن می‌گردد. در مرحله شدیدتر از بیماریهای لثه که جرم گیری انجام می‌شود، سبب جلوگیری از ادامه روند صدمه و تحلیل لثه و استخوان شده و از ادامه لقی دندان‌ها جلوگیری می‌کند. جرم‌های رنگی نیز که به علت بهداشت ضعیف و استعمال دخانیات و غذاها و نوشیدنی‌های رنگی ایجاد می‌شود، علاوه بر ظاهر بد رنگ، سبب تجمع میکروب‌ها بروی خود می گردند و عامل ایجاد بو و التهاب و عفونت هستند.
وجود جرم روی دندان‌ها به علت ضخامتی که دارد به عنوان یک عایق عمل می‌کند و جلوی حس طبیعی دندان‌ها را می‌گیرد. جرم‌ها باعث عدم درک حس مطلوب و لذت بخش سرما و گرمای مواد خوراکی گشته و درعین حال سرما و گرمای غیر طبیعی و مضر را منتقل نمی‌کند و باعث عدم آگاهی ما از رعایت صحیح درجه حرارت مطلوب در محیط دهان می‌گردد. در عین حال بو ومزه وطعم بد جرم وترشحات لثه همیشه در دهان ما وجود خواهند داشت بنابراین طبیعی است که با برداشته شدن جرم‌ها، چند روزی بیشتر متوجه تغییرات حرارتی می‌شویم. البته این حساسیت سریعا از بین می‌رود، پس نگران نباشید. جرم گیری باعث می‌گردد بهتر متوجه تحلیل لثه خود شویم که برای جلوگیری از بیشتر شدن این مشکل ،نسبت به رعایت بهتر بهداشت دهان و دندان خود و انجام جرم گیری در صورت نیاز توجه بیشتری مبذول داریم.
در عین حال جرم‌ها سبب چسبندگی غیر طبیعی و ناصحیح دندانها به یکدیگر شده که در مراحل متوسط و شدید بیماریهای لثه، بعد از برداشتن جرم‌ها، این مشکلات و لقی دندان‌ها ، بناگاه برملا می‌شود. در حالیکه تصور می‌کنیم جرم گیری سبب لقی شده، ولی واقعیت اینست که ما تازه متوجه لقی شده ایم. پس واجب است که هرچه زودتر از وخیم تر شدن لقی ها جلوگیری کنیم.
بیماری‌های لثه در مراحل مختلف به علت انتشار در خون، به تمامی اعضای حیاتی بدن گسترش می یابند. یکی از مهم‌ترین این اعضا قلب است و سبب بروز درجات مختلفی از عفونت‌های قلبی(اندوکاردیت) و بیماری‌های عروقی و حتی سرطان در اندام های مختلف می‌گردند.در خانم‌های باردار به دلیل تغییرات هورمونی و احتمال افزایش التهاب لثه ها ، معاینه و انجام جرم گیری در صورت لزوم، بسیار مهم است. بیماری لثه در زایمان زودرس و وزن پایین نوزاد در زمان تولد تاثیر دارد.این موارد دایما درحال تکمیل و گسترش و بروزرسانی است و مستندات آن وجود دارد.

N

نکات تکمیلی

در پایان باید متذکر شد که جرم گیری یک درمان بسیار جدی است که سبب نگهداری بافت محافظ دندان‌ها می‌شود و صرفا به منظور زیبایی انجام نمی‌گیرد. همانطور که به سلامت دندان‌ها اهمیت می‌دهیم، به سلامتی انساج نگهدارنده دندان‌ها که لثه و استخوان است نیز باید به همان اندازه اهمیت دهیم. تجمع جرم و آلودگی به هر مکان و محیطی که زندگی می‌کنیم ، صدمه خواهد زد. این صدمه به دلیل ماهیت وجودی بدن انسان، بسیار جدی است و آسیب عفونی پر خطر محسوب می‌گردد. ضمن معاینات روتین و شش ماه یکبار، وجود جرم دندانها نیز بررسی شده و درصورت نیاز باید حتما برداشته شوند. در افرادی که دچار بیماری‌های لثه هستند ، هر سه ماه یکبار جرم گیری لازم است وگرنه لقی دندان‌ها و گسترش عفونت ، افزایش می یابد.

در موارد شدید ، جرم گیری در بیش از یک جلسه انجام می‌گردد و مرتب لثه ها از نظر وجود پاکت(شیار بین دندان ولثه) واندازه گیری آن توسط سوند مخصوصی که ” پروب” نامیده میشود، بررسی می‌گردد. موکدا متذکر می‌شویم که مهمترین عامل در موفقیت جرم گیری و درمان بیماری‌های لثه، رعایت کامل و صحیح بهداشت وتوصیه های دندانپزشک معالج توسط بیمار است. بهترین درمان‌های لثه و جرم گیری، بدون همکاری متقابل بیمار ، عملا هیچ دوامی ندارد و نمی‌توان انتظار بهبود در سلامتی را بدون دقت در رعایت موارد بهداشتی و توصیه ها، در سر بپرورانیم.